Wat moet er gebeuren?

Onze standpunten

1. De gemeente staat dichtbij mensen. Het is de bestuurslaag waar mensen in het dagelijks leven het meest mee te maken hebben. Gemeenten zijn het beste in staat om voorzieningen aan te bieden op buurt-, wijk- en dorpsniveau. Maar dan moet het Rijk wel zorgen voor voldoende geld. Voorzieningen overhevelen naar gemeenten en tegelijkertijd hard bezuinigen zorgt voor een verschraling van voorzieningen en zorgt ervoor dat mensen die ondersteuning nodig hebben aan hun lot worden overgelaten.

2. Veel gemeenten kampen met grote tekorten, bijvoorbeeld in de jeugdzorg, maatschappelijke onder­steuning, onderhoud van de buurt of hulp aan mensen met schulden. In grote delen van het land verdwijnen belangrijke voorzieningen zoals bibliotheken, wijkcentra en zwembaden, omdat die niet ‘rendabel’ zouden zijn. Wij stoppen deze kaalslag. Wij willen dat gemeenten meer geld krijgen om deze voorzieningen overeind te houden in plaats van huizenbezitters leegplukken via de gemeentelijke belasting op huizenbezit (OZB). Gemeenten krijgen voldoende geld om te investeren in toegankelijke voorzieningen voor alle inwoners. Dat geldt in het bijzonder voor regio’s waar de bevolking krimpt en voorzieningen al jaren onder druk staan. Het zal voor iedere gemeente verplicht worden om een openbare bibliotheek beschikbaar te stellen voor haar inwoners. Uitvoeringsdiensten van de overheid gaan hun diensten weer in de buurt aanbieden.

3. Gemeenten worden door de decentralisaties gedwongen samen te werken of te fuseren. Gemeentelijke herindelingen leiden vrijwel altijd tot grotere gemeenten, met bestuurders die op grotere afstand zitten. Bovendien blijkt uit de praktijk dat herindelingen meestal geen besparingen opleveren. Daarom vindt de SP dat terughoudend moet worden omgegaan met het samenvoegen van gemeenten. Als toch wordt besloten om gemeenten samen te voegen, moet nadrukkelijk rekening worden gehouden met de mening van de burgers van de betrokken gemeenten, bijvoorbeeld door het uitschrijven van een referendum.

4. Wij maken de provincies, als bestuurslaag tussen Rijk en gemeente, eenvoudiger, efficiënter en democratischer. Provincies zijn een bestuurslaag met relatief weinig en onzichtbare taken. Om hun bestaansrecht aan te tonen trekken ze daarom vaak onnodig veel taken naar zich toe, op het gebied van sociale veiligheid, integratie en zelfs daklozenzorg. De bemoeienis van provincies botst soms met de verantwoordelijkheid van gemeenten. Provincies moeten terug naar de basis en zich vooral bezighouden met ruimtelijk-economisch beleid en toezicht.

5. Sommige provincies, zoals Noord- en Zuid-Holland, zijn eigenlijk te groot. Veel taken kunnen hier beter worden uitgevoerd door kleinschalige provincies met meer samenhang. We moeten er soms voor durven kiezen om in een provincie met veel grote gemeenten meer taken neer te leggen bij die gemeenten, terwijl we dezelfde taken in een gebied met kleinere gemeenten juist kunnen overlaten aan de provincie.

6. Door de lage opkomst bij waterschapsverkiezingen ontbreekt het waterschappen aan democratische legitimiteit. Daarom brengen wij de waterschappen onder bij de provincies. Bovendien zorgt dat voor betere afstemming van het waterbeheer met ruimtelijke ordening, landbouw, natuur en recreatie. Waterschappen blijven wel verantwoordelijk voor de belangrijke watertaken die zij al eeuwen uitvoeren en waarvoor zij ook heel deskundig zijn.

7. Het huidige Koninkrijk van Nederland, met de autonome landen Aruba, Curaçao en Sint Maarten, dreigt ten onder te gaan aan politieke ruzies en onderling wantrouwen. We willen daarom een nieuwe samenwerking, waarbij we afspreken hoe deze vier landen beter gaan samenwerken, op basis van gelijkwaardigheid. De bewoners van Saba, Sint Eustatius en Bonaire horen bij ons land en verdienen een gelijkwaardig niveau van voorzieningen als de andere gemeentes van Nederland.

Actievoerders in Hengelo confronteren de wethouder tijdens de succesvolle thuiszorgactie.

Zorg

Zorg is bij uitstek een SP-thema. Op dat gebied zijn dan ook heel wat lokale successen geboekt. De afgelopen periode hebben de SP-afdelingen bijvoorbeeld veel aandacht besteed aan de thuiszorg. Door de aanbestedingen kwam de kwaliteit van de zorg in gevaar en kwamen de lonen van thuiszorgwerkers onder druk te staan. Elke SP-afdeling heeft wel actie gevoerd en SP’ers in gemeenteraden hebben voorstellen ingediend om de thuiszorg menselijk te houden. Bijvoorbeeld voor fatsoenlijke uur-lonen voor thuiszorgwerkers. In Den Haag is dankzij de SP het uurloon opgetrokken van 13 naar 20 euro. De SP’ers in Hengelo zijn er trots op dat dankzij hun inzet thuiszorgwerkers een hoger uurloon hebben dan waar ook in Twente. In Weert wist de SP via acties met het comité Stop Uitverkoop Thuiszorg Weert een geplande loonsverlaging tegen te houden. Voor sómmigen in de thuiszorg zijn de lonen juist te hoog: in Nijmegen, waar de SP in het gemeentebestuur zit, mogen bestuurders van thuiszorginstellingen daarom niet langer meer verdienen dan de Balkenendenorm.

Nog zo’n steen des aanstoots: telefonisch indiceren. Dat houdt in dat de gemeente met niet meer dan een telefoongesprek bepaalt hoeveel thuiszorg iemand nodig heeft. Terwijl er natuurlijk iemand bij mensen thuis langs moet gaan om een goed beeld te krijgen van de behoefte aan thuiszorg. In onder andere Brielle, Hengelo, Zoetermeer en Weert heeft de SP het voor elkaar gekregen dat zulke bezoeken nu ook weer plaatsvinden.

Ook in andere zorgsectoren valt vaak nog veel te verbeteren. In Steenwijkerland is de SP in actie gekomen toen bleek dat mensen in zorginstellingen te lang in natte luiers rondliepen, te weinig eten en onvoldoende douchebeurten kregen. De SP kreeg klachten binnen van cliënten, hun familie en van het personeel zelf. Met een zorgkrant en acties is de druk opgevoerd en de zorginstellingen hebben inmiddels verbeteringen doorgevoerd.

Armoede

Als de SP het niet doet, wie dan? Op gemeentelijk niveau valt veel werk te verzetten om armoede aan te pakken. In veel plaatsen nemen SP-afdelingen dan ook initiatieven om te voorkomen dat mensen – en hun kinderen – in een sociaal isolement terechtkomen door geldgebrek. Zo wordt er eerste hulp geboden bij bureaucratie. Bijvoorbeeld in Heerlen en Assen zorgde de SP voor ‘formulierenbrigades’: mensen die minima wegwijs maken in het web van bijzondere gemeentelijke potjes. Veel financiële tegemoetkomingen blijven immers in de kas zitten omdat mensen die het nodig hebben ze niet kunnen vinden.

Ook is er nog een wereld te winnen met het versoepelen van allerlei regeltjes om bijvoorbeeld in aanmerking te komen voor bijzondere bijstand. Zo hebben veel gemeentes na aandringen van de SP de inkomensgrens verhoogd voor witgoedregelingen. Die zijn bedoeld om ervoor te zorgen dat de armsten niet in de problemen komen als de wasmachine of koelkast het begeeft. In Steenwijkerland, Uden en Rheden is de inkomensgrens verhoogd naar 120 procent van de bijstandsnorm. In Raalte knokt de SP door, want 115 procent was daar tot nog toe het hoogst haalbare. Ook zijn er SP-afdelingen die ervoor gezorgd hebben dat schoolgaande kinderen uit arme gezinnen over een computer kunnen beschikken (Steenwijkerland en Den Bosch) of goedkoop kunnen sporten (Vlissingen, Emmen, Nijmegen). In Heerlen, waar de SP het al een paar jaar voor het zeggen heeft, zijn de lokale lasten met 18 procent gedaald.

Openbaar vervoer

Goed openbaar vervoer is belangrijk voor het milieu, houdt ouderen mobiel en werkt beter tegen files dan Eurlings’ filebelasting. In heel wat plaatsen met een SP-afdeling wordt geëxperimenteerd met gratis ov voor ouderen. In Rotterdam pleitte de SP met succes voor nog een jaar gratis ov voor 65-plussers, in Heerlen was de proef succesvol. In Nijmegen is de probeerfase voorbij en is gratis ov voor ouderen inmiddels ingevoerd.

Meerdere SP-afdelingen hebben weten te voorkomen dat hele buslijnen moesten verdwijnen. Zo zijn leden van de afdeling Utrechtse Heuvelrug meegereden met lijn 51 om alle gebruikers te mobiliseren. Ze verzamelden ook handtekeningen bij zorginstellingen. In Den Haag dreigde lijn 13 te verdwijnen. Door de massale handtekeningenactie en een busreisje van bewoners naar de gemeenteraad rijdt bus 13 nu weer. Na een gezamenlijke actie van Amsterdam en Diemen is daar bus 46 teruggekomen. En ook bus 77 in Rotterdam is gered.

Niet alleen werden er buslijnen gered, dankzij de inspanningen van een aantal SP-afdelingen kwamen er ook nieuwe lijnen bij. In Amsterdam reed er in september bijvoorbeeld voor het eerst een bus tussen IJburg en station Bijlmer. Ook in Boxtel en Sint-Oedenrode is het buurtbusnetwerk uitgebreid en in Zevenaar rijdt bus 248 nu door naar de industrieterreinen. Bovendien worden er in de spits extra bussen ingezet, zodat jongeren naar het voortgezet onderwijs in Doetinchem kunnen.

Betaalbaar wonen

Goede huisvesting is belangrijk om buurten leefbaar en veilig te houden, en mensen beter in hun vel te laten zitten. Helaas worden lang niet alle betaalbare woningen goed onderhouden door de woningcorporaties, die soms handenwrijvend zitten te wachten op het moment dat ze de slopershamer erop los kunnen laten. Lokale SP-afdelingen maken zich met bewoners sterk voor goed onderhoud en tegen onnodige sloop. In Den Haag zouden in zeven jaar tijd achtduizend woningen gesloopt worden, maar dat is op initiatief van de SP behoorlijk afgeremd. Nu moeten eerst de braakliggende terreinen worden volgebouwd voordat er nog meer huizen gesloopt worden. In Hengelo heeft de afdeling eenzelfde succes behaald door de ‘Hengelose prairies’ ter discussie te stellen.

Door het hele land is de sloop van woonwijken voorkomen. Zo staat de Van der Pek-buurt in Amsterdam-Noord nog overeind, is de sloop van het Kwikstaartpad in Amersfoort voorkomen en zijn unieke wederopbouwwoningen in de Nijmeegse wijk Heseveld gered van de sloophamer. In Vlissingen en de Delftse Bomenwijk kon een groot deel van de sloop worden tegengehouden en in Weert is de sloop van seniorenwoningen voorkomen. In al deze wijken zijn woningcorporaties nu bezig met renoveren.

SP’ers in het college van Burgemeester en Wethouders maken duidelijk verschil: in Groningen is het slopen van sociale huurwoningen zo goed als gestopt. En alles wat uit noodzaak toch gesloopt moet worden, wordt ook meteen weer teruggebouwd. In Doesburg werden voorheen alleen dure koopwoningen gebouwd, nu ligt de nadruk op sociale koop- en huurwoningen. De SP is ook een warm voorstander van gemengde wijken – voor álle wijken. In Nijmegen worden vrijkomende huurhuizen in gewilde wijken daarom voortaan zelfs uitsluitend toegewezen aan mensen met een minimuminkomen, zodat ook mensen met een laag inkomen een huurwoning in een chiquere wijk kunnen bemachtigen.

Er is meer…

Er is zelfs véél meer. Veel lokale successen van andere afdelingen konden we niet kwijt op deze twee pagina’s. En ook op thema’s als veiligheid, natuur en integratie zijn SP-afdelingen goed bezig.

Neem eens een kijkje op uw lokale SP-website, te vinden via www.sp.nl/partij/afdelingen/

Inhoud

• Agnes Kant: Vleugels
• Commissie-Davids: Was Jan Soldaat echt niet in Irak?
• Interview: XVIe Congres
• Reportage: Buurtvader vecht voor veiligheid van onderop
• Lokale successen: Wij maken het verschil
• Hulp die helpt: Kunstmest voor de vrede
• De Zorgfabriek: Productie draaien in de zorg
• Linksvoor: Geert Meuffels
• Column Jan Marijnissen: Wilders’ wet

Lees online

De Tribune • jaargang 46 nr. 2 • februari 2010 (pdf)