Gered Gereedschap vreest Botte Bijl van kabinet

Tekst Wim Herstel Foto’s Ashraff Tashta

Kort geleden was het nog groot feest bij Gered Gereedschap. De stichting die in heel Nederland gereedschap inzamelt, opknapt en vervolgens verstuurt naar ontwikkelingslanden, vierde haar twintigjarig jubileum.

Een paar maanden later overheerst een gevoel van twijfel. Daar heeft het kersverse kabinet Balkenende voor gezorgd.

‘Het is niet iets om vrolijk van te worden. Sterker nog, als alles bewaarheid wordt, betekent het voor ons de doodsteek.’ Cassandra Bevelsborg, coördinator voorlichting bij Gered Gereedschap, reageert somber op de plannen van het nieuwe kabinet om flink te snijden in het gesubsidieerde werk. ‘Dit hele project wordt gedragen door veel enthousiaste vrijwilligers, maar leunt ook op een aantal ID-banen. Als wij die kwijt zouden raken, is dat een aanslag op de organisatie die door de jaren heen is opgebouwd,’ zegt ze.

De angst bij Gered Gereedschap is niet uniek, evenmin als de kritiek op de bezuinigingsvoornemens. Rob Oudkerk, wethouder van Sociale Zaken in Amsterdam, noemde de plannen een ‘regelrechte ramp’ voor de publieke voorzieningen in de stad. En de burgemeesters van de vier grote steden kwamen in een brief aan de Tweede Kamer tot de kwalificatie ‘bedreiging’.

Veel tijd om na te denken over de politieke consequenties van 15 mei hebben ze overigens niet bij Gered Gereedschap. In de werkplaats van het landelijk hoofdkantoor op het WG-terrein, pal achter de Amsterdamse Overtoom, wordt al weer hard gewerkt aan nieuwe projecten. Professioneler, met meer mensen, maar met dezelfde intentie als in juli 1982. Onder het motto ‘gereedschap voor zelfstandigheid’ werd toen in een Amsterdamse achtertuin het idee voor Gered Gereedschap geboren. Kort daarna gingen de eerste vrijwilligers de deuren langs om gereedschap in te zamelen. Inmiddels heeft Gered Gereedschap een landelijk netwerk van 250 inzamelpunten,28 werkplaatsen en honderden vrijwilligers die nog steeds geloven in hetzelfde eenvoudige maar doeltreffende idee: gebruikte gereedschappen uit Nederland opknappen ter ondersteuning van scholen, opleidingen en projecten in Afrika, Azië en Latijns-Amerika.

Cassandra Bevelsborg: ‘Bij alle Praxis-vestigingen in Nederland staat een inzamelbak. Als onze vrijwilligers het ingeleverde gereedschap hebben opgehaald, wordt in de werkplaatsen alles eerst streng geselecteerd en volgens kwaliteitseisen opgeknapt. Alle aanvragen vanuit het buitenland komen hier in Amsterdam binnen. Wij verzamelen het materiaal voor een projectaanvraag en versturen het vervolgens naar de aanvragers in zo’n land.’

‘Dankzij het timmergereedschap uit Nederland verdien ik nu mijn eigen brood en ben ik ook weer geaccepteerd door mijn familie’

Dat kan overal ter wereld zijn. De verschepingslijst uit 2001 laat veel Afrikaanse namen zien, maar ook Zuid Amerika (Guatemala, Bolivia en Nicaragua) en Azië (Indonesië en Bangladesh) behoren tot de eindbestemmingen van duizenden sets gereedschap en honderden naaimachines. Bevelsborg: ‘Door het netwerk dat we hebben opgebouwd, zijn we er niet bang voor dat de spullen bij de verkeerde mensen terechtkomen. Het gebeurt ook wel eens dat er iemand vanuit Nederland een kijkje gaat nemen in een bepaald land. Het is dan werkelijk fantastisch om te zien dat een project en het gereedschap uit Nederland mensen een echte toekomst geeft.’

Dat blijkt ook uit de bloemlezing van reacties in GG BERICHT, het magazine van de Stichting. Een mooi voorbeeld is het project van de Offinso branch of the Society of the Physically Disabled in Ghana. Na voor de derde opeenvolgende keer ondersteund te zijn met een grote hoeveelheid basissets gereedschap, vertelt Opoku Kwasi in het GG-tijdschrift wat dat voor hem betekende. ‘Door een ziekte was ik aan beide benen gehandicapt geraakt. Ik werd verstoten door mijn familie en had geen hoop meer om ooit nog in mijn eigen levensonderhoud te kunnen voorzien. Toen hoorde ik van het trainings- en rehabilitatiecentrum in Offinso. Ik werd toegelaten tot de Society en volgde een training in houtbewerking. Dit jaar ben ik afgestudeerd en heb ik timmergereedschap uit Nederland ontvangen. Ondanks mijn handicap verdien ik nu mijn eigen brood en ben ik ook weer geaccepteerd door mijn familie.’

Met het beetje extra geld springt de stichting uiterst voorzichtig om. Niet elk project wordt zomaar spontaan ondersteund

Niets menselijks is ook Gered Gereedschap vreemd. Daarom blijft geld – of beter gezegd: een chronisch tekort daaraan – een terugkerend probleem voor de stichting. Zo moest een paar jaar geleden bijvoorbeeld de steun aan twee Indiase projecten noodgedwongen worden gestopt. Reden: de hoge invoerkosten (een dikwijls opgeworpen hindernis) bleken onoverkomelijk. Gered Gereedschap moet het hebben van donaties, hulp van de Stichting Doen en de Praxis. Daarom wordt er niet alleen gehoopt op een forse uitbreiding van het aantal goede gevers, maar ook op nieuwe inkomstenbronnen. Cassandra Bevelsborg hierover: ‘Al een paar jaar wordt er in Nederland een verwijderingbijdrage geheven op elektronische apparatuur. Wij vonden dat we recht hadden op een percentage van die opbrengst, omdat we een belangrijke rol spelen in het verwijderingtraject. Toch kregen we het niet, omdat men bang was voor precedentwerking. Aangezien dat beetje extra geld voor ons heel wezenlijk is, met name voor de verschepingen, hebben we Jan Pronk aangeschreven. Toen hij nog verantwoordelijk minister was. Op die manier zijn we er via een subsidieregeling van het ministerie in geslaagd, toch nog wat extra’s binnen te halen.’

Daarmee springt Gered Gereedschap uiterst voorzichtig om. Niet elk project wordt zomaar spontaan ondersteund. Al was het maar, omdat het aantal aanvragen de capaciteit inmiddels flink overstijgt. Ook de in 1998 gemaakte keuze voor een nieuw projectbeleid weegt erin mee. Kern hiervan is de samenwerking met een aantal organisaties, dat op een bepaald gebied al ervaring heeft met diverse projecten. Een fraai voorbeeld van deze werkwijze is de coöperatie met de (Nederlandse) Stichting Homeplan, die in Mexico kleinschalige bouwprojecten opzet voor de allerarmsten. Zoals die van Iztapalapa in Mexico-Stad. In deze wijk had Homeplan, samen met buurtorganisatie La Joya, al een bibliotheek en een medisch consultatiebureau opgezet. Vanwege de nodige sociale problemen en hoge werkloosheid in het stadsdeel, bestond er ook behoefte aan een leer/werkproject. Via Homeplan werden daarom door La Jolya acht naaimachines bij Gered Gereedschap aangevraagd. Niet in de laatste plaats dankzij het advies van Homeplan werd dat verzoek gehonoreerd. Cassandra Bevelsborg: ‘Het lijkt misschien niet veel, maar op deze manier geef je een groep vrouwen weer wat kans op eigenwaarde en zelfstandigheid.’ Alle drukte ten spijt, gaan Cassandra en de andere GG-ers de komende tijd ook hard werken aan een broodnodige uitbreiding van het aantal donateurs. ‘Deze donateurs zijn ontzettend belangrijk voor ons. Zij zijn voor een groot deel verantwoordelijk geweest voor het succes van Gered Gereedschap de afgelopen jaren. En met succes bedoel ik natuurlijk niet ons eigen succes, maar dat van allerlei geweldige projecten’, zegt ze.

En de politiek? Cassandra: ‘We gaan ze in ieder geval scherp in de gaten houden. Het zou toch belachelijk zijn als ons project gevaar gaat lopen door de nu aangekondigde bezuinigingen’.

Inhoud

• Column van Jan Marijnissen: Over Balkenende en de Beschaving
• Jan-Paul Dekker is één van de 31.450
• De eerste vraag aan het nieuwe kabinet kwam van actievoerders: ‘Hoe groot is jouw wereld?’ was er te lezen op het spandoek bij aanvang van het debat over de regeringsverklaring. Het antwoord op deze en andere vragen bleef veelal uit. De kersverse minister-president Jan Peter Balkenende blonk vooral uit in onduidelijkheid en gebrek aan daadkracht.
• Jarenlang was hij de zanger van The Scene. Hij baarde veel opzien met zijn verhalenbundel ‘De sterren van de hemel’. Sinds kort ligt zijn eerste solo-cd in de winkel. Binnenkort te zien en te beluisteren op Festival Tomaat. Een interview met Thé Lau.
• Stichting Gered Gereedschap maakt zich al twintig jaar hard voor vele projecten in ontwikkelingslanden. Oud gereedschap wordt in Nederland opgeknapt en verstuurd naar scholen en werkplaatsen in alle werelddelen. Een portret van een alom gewaardeerd project met angst voor de bezuinigingsplannen van het kabinet.
• Opnieuw doet de NS in negatieve zin van zich spreken. Binnenkort zijn vele reizigers op kleinere stations in Nederland aangewezen op automaten voor hun kaartjes. Dit omdat de NS besloten heeft dat de loketten dicht gaan. Een verslag van een estafette-actie die een einde moet maken aan de kaasschaafmethode bij de spoorwegen.
• Cartoons van Willemen en Saarloos / Nieuws / Agenda / SP op internet, radio en tv / Bulletin Board / De woorden uit de mond / Brieven / ROOD-pagina / Theo de buurtcongiërge