Minister De Geus van Sociale Zaken vindt dat de 248 miljoen euro voor het inhuren van externe krachten door de uitkeringsinstantie UWV “correct is verantwoord”. Volgens SP-Kamerlid Jan de Wit loopt het met deze rel precies zoals met het schandaal rond de omstreden UWV-verbouwingen. “De Geus zegt nu dat er niets aan de hand is, terwijl de rest van de wereld ziet dat er wel degelijk ernstige onregelmatigheden zijn. En straks gaat ie weer sorry zeggen.”

De bewindsman kwam vorige week in de Tweede Kamer onder vuur te liggen vanwege de omvang van het bedrag dat is besteed aan externe adviseurs. Dit bedrag is bijna even groot als het beoogde bezuinigingsdoel van 150 miljoen euro. “Om dit te behalen worden WAO’ers uitgeknepen, maar het bedrag belandt rechtstreeks in de zaken van zogeheten adviseurs,” zegt De Wit. “Tegen de Kamer zegt De Geus dat de financiële gegevens door zowel de accountants van de UWV als zijn eigen ministerie zijn gecontroleerd en binnen het budget vallen, maar daar gaat het niet om. Het is gewoon niet uit te leggen, dat is de kern van de zaak en daar is De Geus blind voor.”

---

De bijdrage van Jan de Wit in eerste termijn aan het debat:

Voorzitter,

Vanochtend vroeg CNV-voorzitter Terpstra zich af of u nog wel minister van Sociale Zaken bent. Hij doelde op de draconische verslechteringen die de ministers van Economische Zaken en Financiën voortstellen op uw beleidsterrein. Na bestudering van uw brief over het inhuren van ‘externen’ ben ik in ieder geval tot de conclusie gekomen dat u niet de minister van Financiën bent geworden. Het verhaal klopt niet en de cijfers deugen niet. Ik heb minstens vier tegenstellingen gevonden tussen uw brief en het jaarverslag van het UWV over 2003.

De eerste. U schrijft dat 53 miljoen van de kosten voor externen is gebruikt voor herkeuringen van arbeidsongeschikten. In het jaarverslag staat dat het aantal externe artsen en arbeidsdeskundigen, de mensen die de herkeuringen doen, juist is teruggebracht van 154 naar 43. Ik weet dat externe specialisten duur zijn. Als die 154 het hele jaar waren blijven zitten, kostten ze per persoon meer dan 300.000 euro. U zegt dat extra geld is ingezet voor herkeuringen, het jaarverslag zegt dat door daling van de WAO-instroom minder externe artsen zijn ingezet. Hoe zit dat?

De tweede. U schrijft dat de begrote personeelskosten niet zijn overschreden door inzet van externen. En dat dit door de accountants van het ministerie en UWV is onderschreven. De Inspectie Werk en Inkomen heeft juist vragen bij de stijging van de personeelskosten met maar liefst 10 procent ten opzichte van 2002. En op hun verzoek is in het jaarverslag opgenomen dat deze stijging onder andere het gevolg is van extra inzet van externen. In de begroting van het UWV staat voor personeel 1,143 miljard begroot. In werkelijkheid is 1,285 miljard uitgegeven. Dus ruim 12 procent meer. U zegt geen overschrijding. De cijfers zeggen wel een overschrijding. Wie heeft er nu gelijk? U of uw inspectie die de stijging vreemd vindt in het licht van een opgelegde bezuiniging aan het UWV?

De derde: U schrijft dat het UWV een vacaturestop heeft ingesteld en dat ontstane vacatures worden opgevuld met ‘tijdelijken’ en ‘externen’. In het jaarverslag worden personeelsaantallen genoemd. Daaruit is af te leiden dat het aantal formatieplaatsen ten opzichte van 2002 met 1 procent is gedaald. Het verschil tussen het aantal vaste medewerkers bij het UWV aan het begin van 2003 en het einde van 2003 bedraagt 160 werknemers. Niet veel ten opzichte van de ruim 20.000 medewerkers bij het UWV. Het aantal vacatures is dus heel klein. Bijna te verwaarlozen. Om 160 vacatures te vervullen heb je tocht geen 248 miljoen nodig? Er is geen daling van het aantal personeelsleden en u zegt dat vacatures zijn opgevuld met externen. En hoe kan er een verloop zijn van 5,3 procent in het personeelsbestand van het UWV terwijl er maar 1 procent daling is van het aantal medewerkers?

Ten vierde. U schrijft in uw brief dat het totale budget van het UWV is overschreden met 9,5 miljoen. In uw brief aan het UWV schrijft u op 19 mei dat de Inspectie Werk en Inkomen dat feitelijk sprake is van een budgetoverschrijding van 50 miljoen. U stelt een veel lagere budget overschrijding vast dan de inspectie. Dat moet u uitleggen

De brief van de minister overtuigt voor geen meter. Integendeel. Hij neemt zijn verwijt aan het UWV, namelijk transparantie in de informatievoorziening, zelf niet ter harte. Uw brief is verhullend en in tegenspraak met het jaarverslag van het UWV. Een jaarverslag dat u inmiddels heeft goedgekeurd.

We hebben het inkoopverslag vertrouwelijk mogen inzien. In acht me aan die vertrouwelijkheid niet gebonden. Het belemmert onze controletaak. In het verslag wordt gesproken over een “verdacht” inkoopvolume van 37,7 mln bij de afdeling P&O van het UWV. Er worden 38 bedrijven met name genoemd die door het UWV onderzocht moeten worden. Wat opvalt is dat een deel van deze bedrijven zijn opgericht door ex-UWV-medewerkers. Er een reïntegratiebureau bijzit dat niet is aangesloten bij de brancheorganisatie en er bedrijven bij zitten die naar mijn oordeel arbodienstverlening aanbieden dat op zijn minst in strijd is met de intenties van de arbowet. De grootste leverancier van medische diensten aan het UWV heeft een arbodienst. Die arbodienst heeft geen certificaat, zoals dat wettelijk is voorgeschreven. Graag verneem ik van de minister zijn oordeel.

De rook rond het huisvestingsschandaal bij het UWV is nog maar nauwelijks opgetrokken en nu is het weer bingo. Welke consequenties verbindt de minister hieraan? Hij kan toch niet voor de tweede keer de top van het UWV ontslaan? Is hij nu niet zelf aan de beurt?