De SP heeft de hand weten te leggen op vertrouwelijke plannen van het kabinet om de WAO in haar bestaande vorm af te breken. SP-fractievoorzitter Marijnissen reageert furieus: “We hebben al heel wat afbraakplannen langs zien komen, maar dit wordt oorlog met de werknemers.”

Het nieuwe voorstel is een terugkeer naar de situatie van vóór 1967, het jaar waarin de oude Ongevallenwet werd vervangen door de WAO, het sluitstuk van de opbouw van het sociale stelsel. SP-fractievoorzitter Marijnissen kreeg de documenten toegespeeld: “Dit is verbijsterend, de afbraak van de WAO wordt nu wel heel rigoureus ter hand genomen.” Marijnissen wil onmiddellijk uitleg van minister De Geus en naar aanleiding daarvan mogelijk een debat.

De verandering in dit wetsvoorstel is tweeledig. Er wordt een “risque professionel” ingevoerd: de gevolgen van arbeidsongeschiktheid zijn alleen nog verzekerd als die direct bewijsbaar door het werk zijn ontstaan. De artikelen in het burgerlijk wetboek die de aansprakelijkheid van werkgevers regelen, worden voor wat betreft dit wetsvoorstel terzijde gesteld. Aanspraken op werkgevers buiten de uitkering om, bijvoorbeeld voor smartengeld of een aanvulling tot het laatst verdiende loon, zullen niet meer mogelijk zijn, tenzij er sprake is van opzet of bewuste roekeloosheid van de werkgever. Procedures als van het Bureau Beroepsziekten van de FNV, die de laatste tijd met succes gevoerd worden, kunnen in de prullenmand.

Het geheime document wordt begeleid door een instructie om over het onderwerp niet naar buiten te treden voor 22 januari. Er staat dat de minister “niet het risico van verkeerde publiciteit voor de verkiezingen wil lopen”. Dat dit verzoek dringend is, mag duidelijk zijn: “Geen heisa, aldus de minister. Waarvan akte.”

CDA en VVD hebben verklaard het regeerakkoord van de afgelopen zomer tot inzet van de verkiezingen te maken. Volgens de WAO-plannen in het regeerakkoord, die zijn gebaseerd op het SER-advies, zou 60% van de instroom worden uitgesloten. Dat SER-advies wordt nu echter geheel terzijde geschoven. Als de nieuwe plannen worden doorgevoerd, kan 80% of meer van de huidige instroom geen aanspraak meer maken op een arbeidsongeschiktheidsuitkering. In het regeerakkoord is met geen woord gerept over afschaffing van het risque sociale en de invoering van de risque professionele.

Lodewijk de Waal noemde de plannen van het demissionaire kabinet zoals ze in het regeerakkoord stonden al asociaal en wilde daar niet aan meewerken. “Invoering van dit wetsontwerp zal oorlog betekenen met de werknemers,” zegt Marijnissen. “Tijdens de begrotingsbehandeling zei minister De Geus dat niemand hoefde te twijfelen aan het sociale gezicht van het CDA. Dat sociale gezicht wordt nu getoond.”

Download het uitgelekte WAO document (PDF, 350Kb)
(je kunt hier de gratis Acrobat Reader downloaden)

Lees de begeleidende brief bij de concept wettekst

Toevoeging 17 december:

Het ANP verspreidde dinsdagmiddag 17 december het volgende bericht:

De Geus gooit ongevraagd WAO-stuk in prullenbak

DEN HAAG (ANP) – Minister De Geus van Sociale Zaken heeft dinsdag een ongevraagd ambtelijk stuk over de herinvoering van een ’risque professionel’ in de WAO in de prullenbak gegooid. De verantwoordelijke ambtenaren hebben de wind van voren gekregen. De Geus heeft dat dinsdag desgevraagd gezegd.
Hij reageerde op uitlatingen van SP-leider Marijnissen. Die beschikt over een uitgelekte versie van het gewraakte stuk. Later op de dag spreekt de Kamer op verzoek van Marijnissen met De Geus over de kwestie.
Aanvankelijk ontkende het departement van Sociale Zaken het bestaan van het stuk. Een risque professionel (alleen een WAO-uitkering bij arbeidsongeschiktheid die rechtstreeks door het werk is veroorzaakt) zou slechts overwogen worden voor een beperkte groep gedeeltelijk arbeidsongeschikten, omdat internationale verplichtingen dit onvermijdelijk zouden maken.
Maar in de loop van dinsdag ontdekte De Geus dat ambtenaren wel degelijk een ontwerp-wetsontwerp hadden gemaakt waarin het risque professionel de basis van de WAO zou vormen. Dat zou neerkomen op een terugkeer naar de situatie voor 1967, het jaar waarin de WAO werd ingevoerd.
De Geus is boos dat dit heeft kunnen gebeuren. ,,Een risque professionel is in strijd met het regeerakkoord en ook met mijn eigen opvattingen.’’ Volgens de CDA-bewindsman had het stuk nooit tot stand mogen komen. ,,Dit is eens maar nooit weer. Als dit nog eens gebeurt verlies ik het vertrouwen in de betreffende ambtenaren.’’