Nieuw onderzoek: vertrouwen in rechtsstaat niet erg groot
Een op de drie burgers zegt vertrouwen in de rechtsstaat te hebben, terwijl de helft van de burgers veel noch weinig vertrouwen heeft. Dat blijkt uit onderzoek van TNS NIPO in opdracht van de SP. De partij merkt op dat het vertrouwen afneemt en denkt dat deze trend kan worden gekeerd met behulp van een aantal maatregelen. Zo moeten rechters voortaan gecontroleerd worden en moet een onafhankelijke commissie afgesloten strafzaken gaan onderzoeken. "Er is geen beroepsgroep die nog zo ongecontroleerd werkt als de rechterlijke macht," stelt justitiewoordvoerder Jan de Wit van de SP.
Uit het onderzoeksrapport blijkt:
- 34% heeft veel tot zeer veel vertrouwen in de rechtsstaat
- 50% heeft niet veel maar ook niet weinig vertrouwen
- 15% heeft weinig tot zeer weinig vertrouwen
Gelet op het grote aantal mensen dat in het rapport van TNS NIPO een neutraal standpunt inneemt (50%) kan geconcludeerd worden dat er twijfel is, maar (nog) geen breed wantrouwen jegens de rechtsstaat.
De 15% van de Nederlanders die weinig tot zeer weinig vertrouwen heeft in de rechtsstaat verwijt rechters dat ze te licht straffen en de officieren van justitie dat ze teveel fouten maken. Van de Nederlanders die vinden dat de politie haar werk niet goed doet (9%), noemt bijna een derde dat de politie dat ze zich teveel bezighoudt met onbenulligheden.
Omstreden zaken Gevraagd naar hun mening over de Puttense moordzaak en de Schiedammer parkmoord zeggen zeven op de tien mensen die op de hoogte zijn van deze zaken dat het openbaar ministerie en rechters vermijdbare fouten hebben gemaakt. Ten aanzien van het optreden van de politie in die zaken vinden zes op de tien Nederlanders dat. Bij de zaak van Lucia de B. en de Deventer moordzaak liggen die percentages iets lager. Ruim de helft ten aanzien van het openbaar ministerie en de rechters; bijna de helft ten aanzien van de politie. Dat zijn opmerkelijke percentages. Zeker omdat zeer veel mensen zeggen met die zaken bekend te zijn (Puttense moordzaak 80 %, de Schiedammer parkmoord 59 %, de zaak Lucia de B. 84 %, de Deventer moordzaak 75 %) Ruim vier op de vijf Nederlanders (84%) vindt dat er een onafhankelijke commissie moet komen die afgesloten strafzaken gaat onderzoeken. (Slechts 4% is hier tegen.)
Raad voor de Rechtszekerheid
SP-Kamerlid Jan de Wit, opdrachtgever van het onderzoek: “Die onafhankelijke commissie, een Raad voor de Rechtszekerheid, moet er komen. Maar ook moeten rechters voortaan beter worden gecontroleerd. Rechters worden in ons land voor het leven benoemd. Maar wie spreekt een rechter erop aan als hij een apert onzinnig vonnis uitspreekt? Er is geen beroepsgroep die zo ongecontroleerd werkt als de rechterlijke macht. Rechters moeten intern hun onderlinge kritiek gaan organiseren.”
De Wit wil dat binnen gerechten toetsingscommissies komen die het werk van de rechter periodiek beoordelen en rechters aanspreken op hun misslagen. “De kwaliteit van de rechtspraak zal er door verbeteren, en daarmee het vertrouwen in en aanzien van de rechtsstaat.”
Het onderzoeksrapport zal worden gepresenteerd tijdens het symposium 'Crisis in de rechtsstaat?' dat op vrijdag 7 maart 2008 wordt gehouden in Den Haag (hiervoor zijn helaas geen plaatsen meer beschikbaar).